Enver Paşa, Paşa Oluyor!
Balkan devletlerinin kendi aralarında problemler ve ihtilaflar vardı ve bu yüzden Osmanlı’ya karşı birleşemiyorlardı. Sabık Sultan Abdülhamit, sırf bu durumu bildiğinden Balkan devletleri arasındaki çatışmaları özellikle çözmüyordu. Fakat İttihatçılar Sultan II. Abdülhamit’i tahttan indirdikten sonra büyük bir hümanizm örneği gösterip “Kiliseler ve Okullar Kanunu” çıkararak Balkan devletlerinin kendi aralarında çözemedikleri meseleleri, yani hangi okulun ve kilisenin Sırp, Yunan ya da Bulgarlara ait olduğunu netleştirmişlerdi. Böylece Balkan ülkeleri arasında ittifak kurulmasını engelleyen en büyük anlaşmazlığı ortadan kaldırmış oldular.
Bu esnada Selanik’te gözetim altında bulunan eski Padişah Abdülhamit, kendini gözetim altında tutmakla görevli Fethi Okyar’dan bu durumu öğrenince küplere binmiş:
“Eyvah… Şimdi Yunanlılarla Bulgarların çullanmasını bekleyin… Ben bu birleşmeye 30 yıldır binbir bahane ve sebeple engel olmuştum.” demiştir.
Bunlar, İttihatçıların en büyük hatalarındandı. Savaşın geleceğini öngörememişlerdi. Bunu şuradan da anlıyoruz ki Balkan Savaşı başlamadan önce 120 tabur asker terhis edilmişti. Eski, tecrübeli askerlerin yerine pek çoğu tüfek atmasını bile bilmeyen acemi erler gelmişti. Ne asker kumandanı, ne kumandan askeri tanıyordu. Yetmemiş, Yemen isyanını bastırmak için memlekette başka asker kalmamış gibi 35 tabur asker de Balkanlardan Yemen’e kaydırılmıştı.
Eski İttihatçı İsmet Paşa, o zamanlar Kolağası İsmet Bey’in dedikleri dikkate şayandır:
“Her gün bir Balkan Savaşı çıkacak diye ateş üstünde dururken Yemen’e 35-36 taburdan müteşekkil ordu gönderildi. Hastalıktan, iklimden ve çarpışmalardan dolayı hemen hemen tamamı eriyen bu kuvvet, Balkan Harbi ordularından hangisine eklenmiş olsaydı, harbi kaybetmezdik ve ordu harpten muzaffer çıkardı.”
Terhis konusu ve yerine gelen 120 tabur acemi konusunda ise Falih Rıfkı şunları anlatır:
Hasta olan ağabeyim “Memleketin böyle gününde izin alınmaz.” demiş. Çerkeş’ten beraber geldiği taburu ile ateşli ateşli cepheye gitmeye hazırlanmıştı. Sirkeci Garı’nda bir akşamüstü onu uğurlamıştım. Bir yasemin çubukla sigarasını içiyor, vagonun içinde süngü talimleri yapan redifleri göstererek:
“Bazıları silah kullanmayı da yolda öğrenecekler.” diyordu.
O akşam yola çıktılar. Ertesi gün, hemen hemen cephe içinde trenden indiler ve başlarında ağabeyim ve subaylar olmak üzere hepsi ölüp gittiler. (Falih Rıfkı Atay, Batış Yılları, s. 45)
Ordunun içine siyaset girmişti. İttihatçılık antitezini üretmiş Halaskar Zabitan grubu ortaya çıkmıştı. Bazı yerlerde bu iki grup birbirine yardım etmiyordu; iş, vatana hıyanet seviyesine gelmişti. Tahsin Paşa denen hain, Selanik’i tek kurşun atmadan teslim etmiş, kendi de teslim olup düşman ülkeye kaçmıştı.
Orduda “alaylı-mektepli” subay çatışması da vardı. Bir tarafta eğitimi düşük, taktikten pek anlamayan ama keskin nişancı, gözü kara alaylı subaylar; diğer yanda taktik-strateji bilen, iki lisan bilen ama doğru dürüst tüfek atmayı bilmeyen, cephe görmemiş genç mektepli subaylar… Bunlar da anlaşamıyorlardı.
Yarbay Enver Bey, Balkan Savaşı başladığında Binbaşı Mustafa Kemal Bey ile birlikte Trablusgarp’ta idi. Hemen geri döndüler. Enver Bey, Çatalca’da savunma hattı kurarak düşmanı durdurdu. Edirne’yi vermeye razı olan Kamil Paşa’yı Babıali Baskını ile indirdi. Mahmut Şevket Paşa’yı yerine Sadrazam yaptırdı. Balkan devletleri kendi aralarında anlaşmazlığa düşünce hücuma geçip Edirne’yi geri aldı ve “Edirne Fatihi” unvanını kazandı.
Bu başarılarından dolayı 3 Ocak 1914’te mirliva (tuğgeneral) yani Enver Paşa oldu.
8 Ocak 1914’te Genelkurmay Başkanı oldu.
11 Ocak 1914’te ise Harbiye Nazırı oldu.
Yani sekiz günde üç terfi aldı. İki ay geçmeden de padişahın yeğeni Naciye Sultan ile evlenip saraya damat oldu. “Damad-ı Şehriyari Enver Paşa” unvanını aldı.
Bir varmış, bir yokmuş…
📌 Bu yazıyla ilgili düşünceleriniz bizim için çok değerli. Blogda yorumlar kapalı olduğu için, sohbetimize sosyal medya üzerinden devam edelim. Bizi takip ederek hem bu yazının diğer bölümlerine hem de Osmanlı tarihiyle ilgili daha fazla içeriğe ulaşabilirsiniz.
📷 Instagram: @bizyaziyoruzcom
🐦 X (Twitter): @bizyaziyoruzcom